Phân bón là yếu tố quan trọng hàng đầu trong sản xuất nông nghiệp, là một trong những yếu tố có vai trò quyết định trong việc tăng năng suất và phẩm chất nông sản. Tuy nhiên, để sử dụng phân bón một cách hợp lý, cân đối để vừa đạt năng suất cao, hiệu quả kinh tế lớn, vừa bảo vệ được môi trường sinh thái là vấn đề được quan tâm hàng đầu trong sản xuất nông nghiệp.

Hiện nay nền nông nghiệp nước ta đang đi vào mức độ thâm canh cao, với việc sử dụng ngày càng nhiều phân hóa học, thuốc bảo vệ thực vật… làm cho môi trường bị ô nhiễm, đất canh tác ngày càng bị thoái hoá, dinh dưỡng bị mất cân đối, mất cân bằng hệ sinh thái trong đất, hệ vi sinh vật trong đất bị phá huỷ, tồn dư các chất độc hại ngày càng cao, nguồn bệnh tích luỹ trong đất càng nhiều dẫn đến phát sinh một số dịch hại không dự báo trước. Vì vậy việc sử dụng phụ phẩm của công nghiệp chế biến, chất thải nông nghiệp làm phân bón hữu cơ có ý nghĩa rất lớn về mặt kinh tế, xã hội và môi trường.

Công ty Cổ phần Cao su Sơn La có vùng quy hoạch trên 10.000 ha cao su, hiện nay Công ty đã trồng mới được trên 6.300 ha, hầu hết diện tích đang trong thời kỳ kiến thiết cơ bản. Đối với vùng cao su của Công ty, điều kiện khí hậu, thời tiết nhìn chung không thực sự thuận lợi cho phát triển cây cao su, mùa rét và mùa khô trùng vào một thời điểm, đất đai thuộc loại trung bình, hiện tượng xói mòn, rửa trôi dinh dưỡng xảy ra khá mạnh, làm cho đất bị bạc màu và nghèo dinh dưỡng. Vì vậy, song song với việc xây dựng hệ thống các biện pháp kỹ thuật thâm canh đồng bộ, thì việc xây dựng quy trình chăm sóc, bón phân một cách hợp lý và đảm bảo tính khoa học, đặc biệt là chế độ phân bón phù hợp với cây cao su tại địa phương là việc làm hết sức cần thiết.

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, Công ty TNHH Minh Tiến- Nhà máy sản xuất Phân bón Thiên Nông đã nghiên cứu và tiến hành sản xuất thử nghiệm phân bón hữu cơ Thiên Nông N:P:K:HC 6:4:2:15 có bổ sung bột cá và phối hợp với Công ty Cổ phần Cao su Sơn La tổ chức khảo nghiệm loại phân bón này trên cây cao su, thông qua mô hình “Khảo nghiệm, đánh giá hiệu lực phân bón hữu cơ Thiên Nông đặc chủng trên cây cao su tại Sơn La”.

Phân bón Thiên Nông N:P:K:HC 6:4:2:15 cung cấp đầy đủ các dưỡng chất cần thiết như đạm, lân, kali, trung lượng và vi lượng (Ca, Mg, S, Cu, Zn, Mo, Co, Bo, Mn…) đảm bảo cho cây trồng sinh trưởng và phát triển tối ưu. Bộ rễ cây phát triển nhanh và mạnh, cây xanh tốt, cứng chắc, tăng khả năng đề kháng của cây đối với các loại sâu bệnh và điều kiện ngoại cảnh bất lợi. Giúp cho các vườn cây bị kiệt sau một chu kỳ khai thác dài mau chóng phục hồi, phục hồi tổn thương ở rễ cây do nấm bệnh, tuyến trùng, virus và các điều kiện ngoại cảnh bất lợi gây ra (đặc biệt là tăng cường khả năng chống rét cho cây). Phân bón Thiên Nông N:P:K:HC 6:4:2:15 cải thiện và làm tăng độ phì cho đất, giúp đất tơi xốp, giữ nước và dinh dưỡng tốt cho cây trồng, đồng thời còn có tác dụng hoạt hóa và tạo điều kiện thuận lợi cho các vi sinh vật hữu ích (vi sinh vật cố định đạm, vi sinh vật phân giải lân…) và các nấm đối kháng phát triển. Vì vậy có thể bón để cải tạo và phục hồi các vùng đất nghèo dinh dưỡng, đất chua, mặn, phèn, đất bị xói mòn, rửa trôi mạnh. Phân bón Thiên Nông N:P:K:HC 6:4:2:15 là loại phân bón hữu cơ sinh học giàu đạm amin, axit humic và các khoáng chất rất cần thiết cho quá trình sinh trưởng và phát triển của cây trồng, giúp cây phát triển cân đối, cây trồng khỏe, nâng cao năng suất chất lượng nông sản, giảm phân bón hóa học, hạ giá thành nông sản và tích cực góp phần cải thiện môi trường.

- Mục đích khảo nghiệm là đánh giá hiệu lực của phân bón Thiên Nông N:P:K:HC 6:4:2:15 trên cây cao su tại Sơn La, thông qua đó tăng cường khả năng sinh trưởng, phát triển của cây cao su, nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế và cải thiện, nâng cao độ phì nhiêu đất trồng cao su.

- Đối tượng khảo nghiệm: Tiến hành khảo nghiệm đối với cao su trong vườn ươm và cao su trong thời kỳ kiến thiết cơ bản (10 ha). Tiêu chuẩn đất đai đảm bảo các yêu cầu của Tổng Công ty Cao su Việt Nam.

- Địa điểm khảo nghiệm: Tại vườn ươm và lô cao su kiến thiết cơ bản của Đội Tông Lạnh và Đội Ít Ong, thuộc Công ty Cổ phần Cao su Sơn La. 

- Phương pháp bố trí khảo nghiệm: Tại mỗi lô vườn ươm và lô cao su kiến thiết cơ bản, tiến hành chia mỗi lô thành 2 ô, mỗi ô bố trí một công thức:

+ Công thức 1: Sử dụng loại phân bón phổ biến trong vùng theo quy trình của Công ty Cổ phần Cao su Sơn La.

+ Công thức 2: Sử dụng phân bón Thiên Nông N:P:K:HC 6:4:2:15, bón theo quy trình của Nhà máy Phân bón Thiên Nông.

- Chỉ tiêu theo dõi, phân tích

+ Theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển, khả năng chống chịu sâu bệnh và các điều kiện bất thuận của cây cao su ở các công thức khảo nghiệm: Sử dụng các phương pháp theo dõi hiện hành.

+ Phân tích một số chỉ tiêu đất đai trước và sau khi khảo nghiệm: N_ts, P₂O_5ts, P₂O_5hh, K₂O_ts, K₂O_hh, hàm lượng hữu cơ, pH, CEC, Cao, MgO…: Sử dụng các phương pháp phân tích hiện hành.

- Các biện pháp kỹ thuật khác: Áp dụng thống nhất quy trình kỹ thuật của Công ty Cổ phần Cao su Sơn La.

- Tổ chức thực hiện

+ Thành lập Ban chỉ đạo công tác khảo nghiệm gồm có 7 người, Đồng chí Giám đốc Công ty TNHH Minh Tiến làm Trưởng ban.

+ Ban chỉ đạo có trách nhiệm bàn bạc và thống nhất với Công ty Cổ phần Cao su Sơn La về kế hoạch khảo nghiệm; tổ chức điều tra khảo sát, bàn bạc với các đội trồng cao su và cán bộ liên quan của Công ty Cổ phần Cao su Sơn La về nội dung khảo nghiệm, triển khai các bước khảo nghiệm, báo cáo kết quả theo quy trình và kế hoạch trước Công ty TNHH Minh Tiến và Công ty Cổ phần Cao su Sơn La.

- Kết quả khảo nghiệm sơ bộ bước đầu trong vườn ươm cho thấy: Khi bón phân hữu cơ Thiên Nông, cây cao su trong vườn ươm sinh trưởng khoẻ hơn, sức sống tốt hơn, vươn cao nhanh hơn, thân cây mập hơn, số nhánh nhiều hơn, bộ lá phát triển xanh và bền hơn so với công thức đối chứng. Trao đổi với chúng tôi, Ông Trọng, Phó Trưởng phòng Kỹ thuật, Công ty Cổ phần Cao su Sơn La đã tin tưởng và đánh giá rất cao hiệu quả bước đầu của phân bón hữu cơ Thiên Nông. Ông cho rằng phân bón hữu cơ Thiên Nông đặc chủng rầt phù hợp với đặc điểm sinh trưởng, phát triển của cây cao su và điều kiện địa lý thổ nhưỡng tỉnh Sơn La, Ông cũng đề nghị Công ty TNHH Minh Tiến- Nhà máy phân bón Thiên Nông và Công ty Cổ phần Cao su Sơn La nên tiếp tục xây dựng và triển khai mạnh mẽ chương trình hợp tác chiến lược về phân bón Thiên Nông cho cây cao su, nhằm đóng góp vào việc phát triển lâu dài và bền vững hơn cây cao su tại Sơn La.

Thiên Nông